Dossier 2 · Editie I · 2026
Dossier — Dutch Protocol
De oorspronkelijke publicaties (1998–2014), de externe herevaluaties (2019–2024) en de gefaalde replicaties. Alles op een rij — zonder de marketingretoriek waarmee de methode dertig jaar lang werd verkocht.
Samengesteld door de redactie · Bijgewerkt mei 2026
De oorspronkelijke publicaties
1998 — Cohen-Kettenis, P. T., van Goozen, S. H. M. Pubertal delay as an aid in diagnosis and treatment of a transsexual adolescent. Eur Child Adolesc Psychiatry.
2006 — Delemarre-van de Waal, H. A., Cohen-Kettenis, P. T. Clinical management of gender identity disorder in adolescents. Eur J Endocrinol.
2011 — De Vries, A. L. C., et al. Puberty suppression in adolescents with gender identity disorder — a prospective follow-up study. J Sex Med.
2014 — De Vries, A. L. C., McGuire, J. K., et al. Young adult psychological outcome after puberty suppression and gender reassignment. Pediatrics, 134(4) — het sleutelartikel, n=55.
Methodologische herevaluaties
Biggs, M. (2023). The Dutch Protocol for juvenile transsexuals — origins and evidence. J Sex Marital Ther — wijst op selectiebias, ontbreken controlegroep, manipulatie van uitkomstmaten.
Abbruzzese, E., Levine, S. B., Mason, W. (2023). The myth of "reliable research" in pediatric gender medicine. J Sex Marital Ther.
Levine, S. B. (2022). Reflections on the gender clinic experience. J Sex Marital Ther.
Gefaalde replicaties
Carmichael, P., et al. (2021). Short-term outcomes of pubertal suppression in adolescents with gender dysphoria in the UK. PLoS ONE — geen meetbare verbetering op primaire uitkomstmaten.
Chen, D., Berona, J., et al. (2023). Psychosocial functioning in transgender youth after 2 years of hormones. NEJM — verbetering op zelfgerapporteerde maten, geen vergelijking met controlearm.
De vergeten deelnemer
In de oorspronkelijke 2014-studie ontbreekt één deelnemer in de eindtabel — overleden aan een postoperatieve complicatie na vaginoplastiek. Het feit is in een footnote weggewerkt; in de marketing van het protocol komt het niet terug.