Taal als strijdmiddel

In iedere ideologische beweging is de taal het eerste front. Wie het lexicon controleert, controleert wat denkbaar is. De afgelopen tien jaar heeft de transbeweging een opmerkelijk effectieve woordenstrijd gevoerd — en gewonnen, voordat de tegenpartij doorhad dat er werd gevochten.

"Geslacht toegewezen bij de geboorte"

Een verloskundige wijst geen geslacht toe; hij observeert het. De zin "AGAB" ("assigned gender at birth") doet alsof biologie een bureaucratische handeling is, zodat de eigenlijke vraag — wat is iemands biologische geslacht — naar de achtergrond verdwijnt. De observatie is geen toewijzing. Het taalkundig herframen is de eerste stap richting de claim dat geslacht "gewoon" anders had kunnen worden vastgesteld.

"Genderbevestigende zorg"

Tot ongeveer 2018 heette dit "geslachtsverandering" of "transitiezorg". De nieuwe term — "gender affirming care" — codeert het traject als bevestiging, niet als verandering. Wie kritiek heeft, ontkent dus niet de behandeling maar weigert de bevestiging. Het frame maakt kritiek onmogelijk zonder als afwijzer over te komen.

"Cisgender"

Het woord werd in academische kringen geïntroduceerd om "niet-trans" een neutrale technische term te geven. Het effect is dat het gewone bestaan — vrouw zijn omdat je een vrouw bent — gerelativeerd wordt tot één identiteit naast andere. Wie "vrouw" zegt zonder voorvoegsel, wordt nu gevraagd of hij "cis" of "trans" bedoelt.

"TERF"

Trans-exclusionary radical feminist. Een acroniem dat als analytische term werd gepresenteerd en als scheldwoord wordt gebruikt. De functie is duidelijk: vrouwen die voor de geslachtsdefinitie van vrouwen opkomen, krijgen een label dat hen automatisch uit het gesprek weert. Het is geen argument; het is een uitsluiting.

Wat te doen

Wie redactioneel werkt over dit onderwerp, kan kiezen tussen meegaan in het nieuwe lexicon of de oude woorden gebruiken met argument. Wij kiezen het tweede. Niet uit nostalgie, maar omdat helder denken een helder vocabulair vereist.